دیگر منابع: النجوم الزاهرة 3/171 العبر 1/434 دول الاسلام 164 شذرات الذهب 2/227 تذکرة الحفاظ 2/660 دائرة المعارف الشیعیة العامه 18/670.

یوسف ـ بُویَطی (م 231 هـ )

ابویعقوب یوسف بن یحیی قرشی مصری بویطی.

منسوب به بویط، از روستاهای مصر1 و از ملازمان و شاگردان محمد بن ادریس شافعی بود2 و فقه شافعی را نزد او فراگرفت3 و از عبدالله بن وهب نیز بهره برد4 و در نهایت از بزرگان اصحاب شافعی و از فقها و فتوادهندگان آنان در زمان شافعی به شمار می رفت.5 شافعی وی را داناترین اصحاب خود دانسته6 و در فتوا دادن به او اعتماد می کرد و مسائل را به او ارجاع می داد، لذا او را جانشین خود بعد از مرگش قرار داد.7 او در احتجاج به آیات قرآن بسیار سریع بود.8 از شاگردان وی می توان به افرادی همچون ربیع بن سلیمان، ابواسماعیل ترمذی،9 ابراهیم بن اسحاق حربی و احمد بن منصور رمادی اشاره نمود.10 همچنین وی افرادی را به دیگر شهرها فرستاده تا علم شافعی را منتشر کنند.11 برخی وی را فردی راستگو،12 صالح، عابد و زاهد توصیف نموده اند.13 ابن لیث حنفی قاضی مصر نسبت به او حسد ورزیده و در مورد او نزد واثق (خلافت 227 ـ 232 هـ ) بدگویی نمود،14 لذا او را دستگیر کرده و از مصر به بغداد بردند و از او خواستند تا قائل به خلق قرآن بشود، اما او امتناع وزید، بدین جهت او را زندانی کرده و تا هنگام مرگ در زندان بغداد بود.15 او دارای آثاری از جمله، المختصر الکبیر، المختصر الصغیر، الفرائض16 و النزهة الذهبیه می باشد.17 وی سرانجام در رجب سال 231 یا 232 در زندان بغداد درگذشت.18

پی نوشت ها

[1] ـ معجم البلدان 1/513.
[2] ــ الجرح و التعدیل 4/2/235.
[3] ــ طبقات الشافعیه الکبری 2/162.
[4] ــ الجرح و التعدیل 4/2/235.
[5] ــ طبقات الفقهاء الشافعیه (عبادی) 7.
[6] ــ تاریخ بغداد 14/299.
[7] ــ طبقات الفقهاء الشافعیه (عبادی) 7.
[8] ــ تاریخ بغداد 14/299.
[9] ــ الفهرست (الندیم) 265 و 266.
[10] ــ تاریخ بغداد 14/299.
[11] ــ طبقات الفقهاء الشافعیه (عبادی) 7.
[12] ــ الجرح و التعدیل 4/2/235.
[13] ــ تاریخ بغداد 14/299.
[14] ــ طبقات الشافعیه (اسنوی) 1/23.
[15] ــ تاریخ بغداد 14/299.
[16] ــ الفهرست (الندیم) 265 و 266.
[17] ــ معجم المؤلفین 13/342.
[18] ــ تاریخ بغداد 14/299.*

دیگر منابع: الانساب 1/417 اللباب فی تهذیب الانساب 1/189 الکامل فی التاریخ 7/26 النجوم الزاهره 2/260 البدایة و النهایه 10/308 شذرات الذهب 2/71 وفیات الاعیان 7/61 تهذیب الکمال 32/472 تاریخ الاسلام 17/422 سیر اعلام النبلاء 12/58 المختصر فی اخبار البشر 2/36 دول الاسلام 124 العبر 1/323 مرآة الجنان 2/76 طبقات الفقهاء 98 طبقات الشافعیه (ابن هدایة الله) 17.

یوسف ـ جعفی (در عصر امام صادق(علیه السلام))

یوسف بن یعقوب جعفی کوفی.

صحابی امام صادق(علیه السلام)1 بود و از ایشان2 و جابر جعفی روایت نموده است.3 زکریا بن یحیی نیز از وی روایت کرده است.4 رجال نویسان شیعه ایشان را در نقل حدیث ضعیف، و کلام وی را مورد قبول و قابل اعتماد نمی دانند.5 کتاب الحدیث اثر وی می باشد که زکریا بن یحیی آن را روایت کرده است.6

پی نوشت ها

[1] ـ رجال ابن داود 527 رجال البرقی 29.
[2] ــ رجال النجاشی 2/429 خلاصة الاقوال 265. 3 ـ منهج المقال 376 جامع الرواة 2/354. 4 ـ هدایة المحدثین 164.
[5] ــ معجم رجال الحدیث 20/177. 6 ـ الذریعه 6/374.*

دیگر منابع: مستدرکات علم رجال الحدیث 8/293 قاموس الرجال 9/480 مجمع الرجال 6/281 طرائف المقال 1/631 جامع المقال 95 خلاصة الاقوال 265 رجال ابن داود 527 منهج المقال 376 تنقیح المقال 3/366 رجال البرقی 29.

یوسف ـ عجلی (م 180 هـ )

ابوالقاسم یوسف بن قاسم بن صبیح عجلی کاتب، معروف بن ابن صبیح.

ساکن کوفه،1 برده آزاده شده2 و از خاندان علم، ادب، بلاغت و شعر بود3 و خود نیز دستی در شعر داشت.4 وی در اواخرحکومت امویان، کاتب و نامه نگار دربار آنها بود. هنگامی که خلافت به عباسیان رسید، کاتب عبدالله بن علی عموی منصور دوانیقی و از نزدیکان او شد. پس از آنکه عبدالله برمنصور شورید و شکست خورد، ابن صبیح نزد منصور بار یافت و خلیفه او را گرامی داشت و از آن پس در دستگاه عباسیان باقی ماند تا خلافت به هارون الرشید (170 ـ 193 هـ ) رسید. وی خبر خلافت هارون را به فرمان یحیی بن خالد به سراسر سرزمین های اسلامی بخشنامه کرد.5 سرانجام در