﴿إِنَّ الَّذِینَ کَفَرُوا سَواءٌ عَلَیْهِمْ الایة﴾ بیان آن گذشت و ظاهر از کفر در این آیه انکار وجود خدا است که مسلک طبیعیین و دهریان است چنانچه از سیاق استدلال آیه معلوم میشود و لازمه این انکار، انکار جمیع معتقدات دینی است زیرا رکن اساسی دین اعتقاد بمبدء و معاد است و سایر امور دینی از رسالت و امامت و عدل و صفات حق لازمه این دو اصل است و کسی که این دو اصل را منکر شود همه را منکر است.

﴿وَ کُنْتُمْ أَمْواتاً﴾ موت خلاف حیات است و اختلاف شد که آیا نسبت موت و حیات نسبت تضادّ است که هر دو امر وجودی و ضدّ یکدیگر باشند چنانچه از بسیاری آیات استفاده میشود مانند آیه ﴿الَّذِی خَلَقَ الْمَوْتَ وَ الْحَیاةَ﴾ (1) و آیه ﴿حَتَّی إِذا جاءَ أَحَدَکُمُ الْمَوْتُ﴾ (2) و آیات دیگر و یا نسبت بین آنها نسبت عدم و ملکه که موت عدم حیات باشد و تحقیق در مقام اینست که موت نسبت بحیوة نباتی و حیوانی عدم و ملکه است یعنی بمردن حیات نباتی و حیات حیوانی زائل میشود، و نسبت بحیوة انسانی نسبت تضادّ است یعنی موت عبارت از انتقال از نشئه به نشأه یی دیگر است و بعبارت دیگر موت عبارت از انتقال از حیات عالم دنیا بحیوة عالم برزخ است و در آیه شریفه بهر دو معنی اشاره شده، ﴿کُنْتُمْ أَمْواتاً﴾ اشاره بموت بمعنی عدم حیات است که عبارت از دورانی است که انسان جماد بوده و حس و حرکتی نداشته و ﴿فَأَحْیاکُمْ﴾ اشاره بحیوة نباتی و حیوانی و انسانی است که پس از آن بانسان عنایت شده و ﴿ثُمَّ یُمِیتُکُمْ﴾ اشاره بانتقال انسان از عالم دنیا بعالم برزخ است، و ﴿ثُمَّ یُحْیِیکُمْ﴾ اشاره بحیات عالم برزخ است که روح انسانی پس از مردن ببدن نحوه تعلّقی پیدا میکند برای سؤال قبر و با زبان روحی تکلّم میکند و با چشم روحی می بیند و با گوش روحی میشنود و پس از سؤال و جواب روح انسانی با قالب مثالی در عالم برزخ متنعّم بنعم روحانی و یا معذّب بعذاب روحانی خواهد بود

(1) سوره ملک آیه 2

(2) سوره انعام آیه 61