احادیث فقهی در خود جمع کرده و همچون سایر کتب اربعه اختصاص به احادیث فقهی و مانند آن ندارد.

بنابراین کافی گسترده ترین کتاب حدیثی شیعه از آثار قدماء دانشمندان امامی مذهب است که از حوادث روزگار مصون مانده و به طور کامل به دست ما رسیده است.

گفتنی است که برخی بدون ارائۀ هیچ دلیل قابل توجّهی، در نسبت «کتاب روضه» به کلینی تردید کرده اند یا آن را از زمرۀ کتاب های کافی ندانسته اند (1)با این که نجاشی و شیخ طوسی تصریح کرده اند که روضه، آخرین کتاب کافی است، (2)اسناد این مجلد هم دقیقاً همان اسناد شناخته شدۀ کلینی است. (3)

بنابراین بی شک «کتاب روضه» جزء پایانی کافی است. البته تفاوت های اندکی بین این مجلد و سایر مجلدات کافی وجود دارد همچون عدم باب بندی این مجلد، که کاملاً طبیعی می نماید و هیچ گونه ارتباطی با عدم انتساب کتاب به کلینی ندارد.

گفتنی است که در تنظیم ابواب فقهی کافی ، مشابهت هایی بین این کتاب و کتب سی گانۀ حسین بن سعید دیده می شود، (4)ظاهراً کلینی در تنظیم ابواب به این کتاب نیز نظر داشته است.

کافی در کلام بزرگان

نجاشی پس از ستایش بسیار از کلینی می گوید: «صنّف الکتاب الکبیر المعروف بالکلینی یسمّی الکافی فی عشرین سنة» ، گویا مراد وی این است که این کتاب به نام کتاب کلینی معروف بوده هرچند نام اصلی آن کافی است.

مراد از تألیف این کتاب در مدت بیست سال، نیز می تواند از آغاز زمان جمع آوری احادیث، و پیش از درخواست تألیف کتاب باشد. چه بعید بنظر می رسد که مؤلف،

(1) ریاض العلماء، ج 2، ص 261.

(2) رجال نجاشی، ص 377، ش 1026؛ فهرست شیخ طوسی، ص 394، ش 603.

(3) تجرید الأسانید، ص 7 و 8؛ خاتمۀ مستدرک الوسائل، ج 21، ص 536.

(4) رجال نجاشی، ص 58، ش136؛ فهرست شیخ، ص 150، ص230.