بن عبد اللّه عن سهل بن زیاد جمیعا عن علی بن مهزیار. . . .

افزودن «عن» بعد از واو رسم متعارف صاحب وسائل است که در اسناد تحویلی چنین رفتاری در پیش می گیرد، ولی افزودن «بن عبد اللّه» در وسائل مرسوم نیست و ظاهراً از غلط نسخه می باشد. علی بن محمد در این سند علی بن محمد کلینی است و در سند تعلیق یا تحویل وجود ندارد بلکه سند کاملاً عادی است.

نمونۀ دوم: کافی (1)

5. محمد بن یحیی عن احمد بن محمد عن الحسین بن سعید. . .

6. محمد بن احمد عن محمد بن اسماعیل. . .

صاحب وسائل سند دوم را در وسائل (2)به نقل از محمد بن یحیی از محمد بن احمد از محمد بن اسماعیل آورده است، با این که ظاهراً سند دوم مصحف بوده و نسخۀ درست به احتمال زیاد «محمد عن احمد» می باشد، مراد از محمد، محمد بن یحیی، و مراد از احمد، احمد بن محمد بوده و سند معلّق نیست.

سهل بن زیاد در آغاز اسناد کافی سهل بن زیاد در آغاز اسناد بسیاری از کافی واقع است که با توجه به ذکر وی در سند قبل تعلیق سند واضح است، ولی در مواردی چند در سند قبل نام وی دیده نشده است. (3: 135/16، 165/1، 166/2، 4: 13/3، 82/7، 17/5، 187/12، 493/5 6: 60/14، 323/7، 324/9، 434/17 - 21، 474/7 و 8، 516/ذیل 3) .

با توجه به نسبت اندک این موارد نسبت به کل روایات سهل بن زیاد در کافی (حدود یک درصد) نمی توان با این اسناد، روایت مستقیم مؤلف را از سهل بن زیاد به اثبات رسانید، در تجرید الأسانید (3)اشاره می کند که ظاهراً سهل بن زیاد از شیوخ کلینی نیست، لکن با توجه به روایات فوق (ایشان 7 سند را ذکر کرده اند) این احتمال وجود دارد که کلینی اواخر زمان سهل بن زیاد را درک کرده و این روایات اندک را از وی

(1) کافی، ج 4، ص 339 و 340.

(2) وسائل الشیعة، ج 12، ص 361، ح 16512.

(3) تجرید الأسانید، ج 1، ص 186.