و نیز ر. ک. کتاب الطلاق 6: 77/3 و 78/3 به نقل از ابن سماعة و نیز ص 120/ذیل 3.

- شیخ کلینی چه بسا در اوائل فصول و کتب و احیانا در لابه لای آنها مطالبی از خود می آورد، از این مطالب فتاوای کلینی و دیدگاه های کلامی - تاریخی وی روشن می گردد:

کتاب التوحید 1: 111 - 112.

کتاب الحجة، أبواب التواریخ (حول موالید الأئمة و وفیاتهم و موجز تاریخهم) :

439 - 440، 452، 458، 461، 463، 466، 469، 472، 476، 486، 492، 503، 514.

و نیز ص 538 (باب الفیء و الأنفال و تفسیر الخمس و حدوده و ما یجب فیه) .

کتاب الزکاة 3: 532 (باب) دربارۀ اسنان ابل، کتاب الصیام: 135/ذیل 6.

کتاب المواریث 7: 70 - 75، 97، 115.

کتاب الدیات 7: 329.

- شیخ کلینی غالباً از ذکر روایات متعارض خودداری کرده، تنها روایات مورد اعتماد خود را می آورد. (1)

- برخی مدعی اند که کلینی در هر باب، از روایات صحیح تر و معتبرتر آغاز کرده، لذا احادیث اواخر باب نوعا از نوعی اجمال و پوشیدگی برخوردار است، (2)این ادعاء به اثبات نرسیده است و مجال بحث آن در این مقال فراهم نیست.

نسخ خطی کافی

کافی نسخ خطی بسیاری دارد، آیت اللّه شبیری زنجانی مد ظلّه با تکیه بر مقابلۀ نسخۀ خود با نسخه های خطی بسیار، اسناد آن را تصحیح کرده، ما در برنامۀ «درایة النور» از نسخۀ تصحیح شدۀ ایشان بهره گرفته و در پاره ای موارد (با توجه به نقل وسائل یا بحار یا نسخه هایی که پس از تصحیح سند در اختیار ایشان قرار گرفته) تصحیحات جدیدی را افزوده ایم، هم چنین کتاب روضۀ کافی را با عنایت به نسخه مقابلۀ ایشان و سایر مصادر تصحیح کرده ایم.

(1) روضة المتقین، ج 1، ص 79.

(2) روضات الجنات، ج 6، ص 116. [1]