الْقُنُوتُ فِی الْفَرِیضَةِ الدُّعَاءُ وَ فِی الْوَتْرِ الاِسْتِغْفارُ. (1)

ج) تحویل در سند که معنا و نمونۀ آن در بند 3 گذشت.

د) اختصار در اسامی راویان، کلینی رحمه الله در موارد زیادی به ویژه در اسناد پر تکرار جهت اختصار، از ذکر کامل اسامی راویان خودداری کرده است. این اختصار گاهی موجب اشتراک در اسامی می شود. بسیاری از این مشترکات با مقایسه اسناد دیگر روایات یا استفاده از قرائن موجود در کتب رجال وحدیث قابل شناسایی است، مثلاً در سند یکی از روایات آمده است: « عَلِیُّ عَنْ مُحَمَّدٍ عَنْ یونُسَ عَنْ أبَانٍ عَنْ سُلَیمَانَ بْنِ هَارُونَ. . . » . (2)

در این سند چهار نام اول، مشترک بین چندین نفر است، با تتبع در اسناد به دست می آید که صورت واقعی این سند این گونه بوده است: «علیُّ بنُ ابراهیمَ، عن محمَّدِ بن عیسی، عن یُونِسَ بن عبدِالرَّحمن، عن ابانِ بن عُثمانَ، عن سُلَیمانَ بن هارون. . .» اما با گذشت زمان در برخی موارد تمییز این اسامی مشترک بر رجالیان نیز دشوار گردیده است. از این رو بعضی از اسامی مانند: «أحمد بن محمد» ، (3)«ابن سِنان» ، «حمّاد» ، «ابن فَضّال» ، «محمد بن قیس» ، «محمد بن یحیی» و «محمد بن إسماعیل» (4)مورد بحث متأخران قرار گرفته است تا مصداق آن روشن شود. چنان که «محمد بن إسماعیل» مشترک بین هفت نفر است که سه نفر آنها ثقه و چهار نفر مجهول هستند. (5)

ه) به کار بردن عبارات جمعی، مانند: «عِدَّةُ من اصحابنا» منظور از «عِدَّةٌ من

(1) همان، ج 3، ص 340، ح 9. [1]

(2) همان، ج 1، ص 59، ح 2. [2]

(3) نام أحمد بن محمد مشترک بین گروهی متجاوز از سی راوی است. فیض کاشانی دربارۀ آن می نویسد: ولکن اکثرهم اطلاقاً و تکراراً فی الاسانید، اربعة ثقات: ابن الولید القمی، ابن عیسی الاشعری، ابن خالد البرقی، ابن ابی نصر البزنطی، فالاول یذکر فی اوایل السند، و الاوسطان فی اواسطه و الاخیر فی اواخره (الوافی، ج 1، ص 20 - 21) . [3]

(4) همان، ج 1، ص 19-21.

(5) ر. ک: منتقی الجمان، ص 43- 45؛ برای تعیین محمد بن إسماعیل در کافی ر. ک: کاظمی، هدایة المحدثین، ص 227-229؛ و [4]میرداماد، الرواشح السماویه، ص 119-124؛ و [5]الماحوزی البحرانی، رسالة فی تعیین محمد بن إسماعیل فی اسانید الکافی، علوم الحدیث، ش 4، 1419ق، ص 283-310؛ سید حسن صدر نیز کتابی به نام البیان البدیع در این باره نوشته است.