اولاً هیچ قرینۀ قطعی و گزارشی که حاکی از ملاقات کلینی با نواب خاص امام زمان (عج) باشد به دست ما نرسیده است و ثانیاً صدور عبارت « الکافی کافٍ لشیعتنا» از امام زمان (عج) نیز مسلّم نیست؛ زیرا راوی آن مشخص نبوده وکسی نامی از او به میان نیاورده است. حتی از محدث استرآبادی (م 1306ق) که سرکردۀ اخباریان شیعه و از قائلان به قطعی الصدور بودن همۀ روایات کافی است نقل شده که گفته است: «إنّ هذا الحدیثَ لیس له أصلٌ أو سندٌ» . (1)

اما مهم ترین دلیلی که آنها بر صحت روایات کافی آورده اند، تعبیر مرحوم کلینی در خطبۀ کتاب است؛ آنجا که می گوید: «. . . بالآثار الصحیحة عن الصادقین علیهم السلام» (2)آنها معتقدند این عبارت حاکی از شهادت مرحوم کلینی بر صحت همۀ روایات کافی است.

مثلاً: شیخ حرّ عاملی پس از نقل عبارت خطبۀ کتاب می نویسد:

. . . فعلم أن ما فیه صحیح باصطلاح القدماء بمعنی الثابت عن المعصوم علیه السلام بالقرائن القطعیة أو التواتر؛ (3)

یعنی که تمام روایات کافی طبق اصطلاح قدما صحیح شمرده می شوند بدین معنا که به استناد قراین قطعی یا تواتر صدور آنها از معصوم علیه السلام ثابت شده است.

2. دیدگاه منصفانه. نظر اکثر محققان شیعه آن است که کتاب کافی با همۀ مزایا و ویژگی های خاصی که دارد، مشتمل بر تعدادی روایات ضعیف السند و اندکی روایات مردود است.

طبق دیدگاه این گروه، حتّی بنا به معیار محدثان متقدم نیز، تعدادی هر چند اندک از روایات کافی غیر قابل توجیه است؛ زیرا مضمون این روایات گاه با متن قرآن و دیگر ادلۀ قطعی در تناقض است. مانند روایاتی که ظاهر آنها حکایت از تحریف قرآن دارد. از آنجا که اشکال ضعف سندی روایات عمدتاً از دیدگاه خاص متأخران در

(1) ر. ک: علم حدیث و نقش آن در شناخت و تهذیب حدیث، ص 267-270 نیز مقدمۀ معجم بحار الأنوار، ص 64؛ مستدرک الوسائل، ج 3، ص 533.

(2) الکافی (مقدمه) ، ج 1، ص 9.

(3) وسائل الشیعه، ج 17، ص 471. [1]