بوده اند، اما چنان که گذشت با توجه به آن که کلینی در ملاک صحت روایات، تابع سیرۀ قدما بوده، از این رو وی در نقل روایت از این عده، محذوری نداشته است. اما محدثان پس از کلینی که معیارشان با معیار این دانشمند متفاوت بوده و یا نسبت به قراین مورد نظر کلینی در صحت اخبار بی اطلاع بوده اند، طبعاً وجهی بر تصحیح این روایات در پیش روی خود ندیده و بعضاً به انتقاد و خرده گیری از کلینی به پا خاسته اند. از این رو در مطالعه کتب من لا یحضره الفقیه و تهذیب الاحکام نیز که به فاصله کوتاهی پس از کتاب کلینی تألیف شده موارد گوناگونی یافت می شود که شیخ صدوق و شیخ طوسی پس از ذکر روایاتی از کتاب کافی به نقد و بررسی آن و احیاناً مناقشه با مرحوم کلینی برخاسته اند. (1)

5. بررسی مصادیق عدۀ کلینی در «عدة من أصحابنا» :

مراد از عده در «عدة من أصحابنا» عده ای از مشایخ کلینی یا مشایخ اجازه می باشند. که کلینی از باب اختصار سند از درج آنان خودداری ورزیده است. به این دلیل که وی در نخستین روایت خود از قسمت اصول کافی می نویسد: «حدثنی عدة من أصحابنا منهم محمّد بن یحیی العطار. . .» و می دانیم که محمّد بن یحیی از جمله مشایخ کلینی بوده است.

نجاشی متذکر می شود که ابو جعفر کلینی گفته است: «هرجا در کتاب من آمده است: «عدة من أصحابنا عن احمد بن محمّد بن عیسی» ، این عده عبارت از محمّد بن یحیی و علی بن موسی الکمیذانی و داود بن کوره قمی و احمد بن ادریس و علی بن ابراهیم بن هاشم می باشند» . (2)پس از نجاشی، علامه حلی نیز از قول کلینی متذکر شده است: «و هر کجا که گفته ام: «عدة من أصحابنا عن احمد بن محمّد بن خالد البرقی» این عده عبارت از علی بن ابراهیم قمی، علی بن محمّد بن عبداللّه بن اذینه و احمد بن

(1) برخی از نمونه ها را بنگرید در کتاب: معجم رجال الحدیث، از ابوالقاسم خویی، ج 1، ص 26 الی 34 ضمناً به عقیدۀ این دانشمند، شیخ مفید نیز در رسالۀ عددیه خود تعدادی از روایات کافی را مورد نقد و اعتراض قرار داده، و آنها را مصداق احادیث شاذ دانسته است. همان مأخذ، ص 31.

(2) نجاشی، رجال، به رقم 1026.