می شمارد. شیخ طوسی نیز که به دو واسطه از کلینی روایت می کند (1)روضه را تألیف کلینی می داند. (2)ابن شهر آشوب مازندرانی بدون هیچ تردیدی روضه را ضمن آثار کلینی نام می برد. افندی در ریاض العلماء از ملا خلیل قزوینی شارح کافی نقل می کند که ایشان (با آن که معتقد است احادیث کافی ، تماماً از نظر امام عصر گذشته و آن حضرت آن را مستحسن شمرده اند، و حتی مروی عنه احادیثی را که به لفظ «روی» در کافی آمده است حضرت ولی عصر علیه السلام می داند) گفته اند روضه از کلینی نیست، بلکه تألیف ابن ادریس حلی است. صاحب ریاض العلماء اضافه می کند که در قسمت اخیر (یعنی عدم انتساب روضه به کلینی) بعضی اصحاب نیز مساعدند، و حتی این نظریه را به شهید ثانی نیز نسبت داده اند؛ ولی ثابت نیست.

به نظر اینجانب با تصریح نجاشی و شیخ طوسی بر این که روضه از کلینی است نسبت دادن روضه به ابن ادریس که فوت وی در 598 هجری، یعنی 193 سال پس از نجاشی و 138 سال بعد از وفات شیخ طوسی است، بی مورد و اجتهادی در مقابل نص است.

حاجی نوری که بزرگ ترین محدث شیعه در سدۀ اخیر است و مستدرک الوسائل ، شاهد صدقی بر تضلّع و تخصص وی در این زمینه است، می فرماید: سیاق احادیث روضه و سایر کتب کافی یکی است، و اضافه می کند که از قدیم و جدید، بزرگان شیعه، چنانکه از اصول و فروع کافی نقل حدیث می کرده اند، از روضه نیز نقل نموده اند.

آری روایات روضه از لحاظ محکمی متن و سند همسان فروع نیست؛ زیرا اهتمامی را که دانشمندان در صحت و وثاقت سند احادیث احکام داشته و دارند در احادیث فضائل و خطب که بیشتر جنبه وعظ و ارشاد دارد ندارند؛ زیرا طبق قاعدۀ تسامح در ادلۀ سنن که فقها از احادیث «ومن بلغ» (3)استفاده کرده اند، در نقل روایاتی که متضمن حکم

(1) به واسطۀ شیخ مفید از ابن قولویه از کلینی (فهرست شیخ، ص 135) .

(2) همان، ص 135.

(3) حدیث «من بلغ» بدین سان نقل شده است: «من بلغه ثوابٌ من اللّه علی عمل فعمل ذلک العمل التماس ذلک الثواب اوتیه وان لم یکن الحدیث کما بلغه» ، (یعنی خداوند بر کسی که حدیثی راجع به ثواب عملی شنیده و برای درک ثواب مزبور آن عمل را به جا آورده ثواب آن کار را می دهد گر چه حدیث چنان که شنیده است نباشد) ، (علم الحدیث، ص 127، چاپ دوم، نقل از کافی) .