کافی پس از این حدیث که شرح تحقیقی ملاصدرا بر آن پایان یافته، شرح ژرف و تحقیقی بسان آنچه در این شرح آمده نیاورده اند، مگر ذکر رخدادهای تاریخی، یا تفاسیر لفظی و. . .» . (1)

شیوۀ صدر المتألهین در شروح روایات بدین گونه است که ابتدا متن کامل روایت را به همراه سند ذکر می کند، آن گاه تمام رجال سند را با استفاده از آراء و منابع رجالیان مورد نقد و بررسی قرار می دهد، سپس به شرح و تفسیر متون روایات و تبیین واژه های دشوار، بیان معارف روایی و. . . می پردازد و در مواردی که روایات به شرح مبسوطتر و توضیحات فزون تری نیاز داشته باشند، با طرح عناوینی، هم چون تذکرة استناریه، تبصرة و تذکرة، تذنیب و. . . به طرح مباحث مورد نظر می پردازند. (2)شرح صدر المتألهین نخستین بار به صورت سنگی در یک جلد چاپ شد. آن گاه بخش های کتاب العقل والجهل، بخشی از کتاب الحجه و کتاب التوحید - با تحقیق محمد خواجوی - انتشار یافت. در جلد نخست این شرح و در مقدمه ای مبسوط ] 140 صفحه [ مطالب مفید حدیث شناسی از استاد عابدی شاهرودی ارائه شده است. (3)

2. شرح اصول کافی از ملا محمد صالح مازندرانی (م 1081)

ملا محمد صالح مازندرانی از عالمان به نام شیعی در سدۀ یازدهم هجری است. او برای تحصیل به اصفهان آمد و نزد ملا عبداللّه شوشتری و ملا محمد تقی مجلسی دانش آموخت، به خاطر ورع و تقوا و جامع معقول و منقول بودن، مورد توجه استاد خود علامۀ مجلسی اول قرار گرفت و علامه دختر بزرگ خود به نام آمنه بیگم را - که زنی بسیار عالمه و فاضله بود و در تدوین بحار الأنوار به برادر خود علامه مجلسی دوم کمک شایانی کرد - به عقد او درآورد و حاصل این ازدواج ظهور فرزندانی عالم و

(1) شرح اصول الکافی (ملا صالح مازندرانی) ، ج 5، ص 169 -170.

(2) به عنوان نمونه ر. ک: شرح اصول کافی، ج 1، ص 115 - 123؛ ج 3، [1] ص 138 - 145 و ص 435 - 455.

(3) برای تفصیل بیشتر ر. ک: مقاله شرح صدر المتألهین بر اصول کافی، فصل نامه علوم حدیث، سال هفتم، شماره دوم (24) از نگارنده.