و من طلب العلوم التي لا يؤمن فيها من الغلط و لا يعلم المنطق فهو كخاطب ليل و كرامد العين لا يقدر على النظر إلى الضوء لا لبخل من الموجد بل لنقصان الاستعداد و الصواب الذي يصدر من غير المنطقي كرمية من غير رام(1) و كمداواة عجوز.

(1) قوله: «كرمية من غير رام» كما قال الشيخ الاجل السعدي في الباب الثالث من جلستانه: گه بود كز حكيم روشن رأى بر نيايد درست تدبيرى گاه باشد كه كودك نادان بغلط بر هدف زند تيرى و في اساس الاقتباس للمحقق الطوسي: چنانك نجار استاد آنكس باشد كه داند كه از هر چوبى چه توان ساخت، و كدام چوب شايسته تخت بود و كدام چوب ناشايسته، و انواع تصرفات كه مؤدى بود بمطلوب بر وجهى اتم، يا بر وجهى ناقص‌تر، يا خود مؤدي نبود بمطلوب اصلا، واقف و قادر باشد؛ منطقى استاد آنكس باشد كه داند كه از هر معنى كه در خاطر مردم متمثل شود بكدام مطلوب توان رسيد، و بر انواع تصرفات كه مؤدى بود بتصورات و تصديقات كه اقسام علم است، بر وجهى اتم يا بر وجوه ناقص‌تر يا بر وجهى كه مؤدّى نبود بمطلوبى واقف و قادر باشد. و چنانك نه هر مردمى نجارت تواند آموخت نه هر مردمى صناعت منطق حاصل تواند كرد. و چنانك بنادر افتد كه مردمى كه نجارت ناآموخته تختى نيك تواند تراشيد، بنادر افتد كه مردمى منطق ناآموخته علمى مكتسب بر وجهى كامل حاصل تواند كرد. بل همچنانك بيشتر مردم كه نجارت ندانند قادر باشند بر آنك چوبى بتراشند أما واثق نباشند بآنك آن چوب بآن تراشيدن باصلاح آيد يا نيايد، بلك تباه شود، بيشتر مردم كه منطق ندانند، در معانى تصرّفى توانند كرد، اما واثق نباشند بآنك از آن تصرف علمى حاصل شود يا نشود، بلك در حيرت بيفزايد يا در ضلالت افكند. و نه هر كارى كند داند كه چه مى‌كند، يا چه مى‌بايد كرد. بلك بسيار كسان باشند كه در كارها شروع كنند بر سبيل خبط، و همچنين باشد حكم كسانى كه طلب علوم كنند و بر صناعت منطق واقف نباشند. پس علم منطق شناختن معنيهائى است كه از آن معانى رسيدن به انواع علوم مكتسب ممكن باشد (ص 4 و 5 ط 1 - ايران).